عمل PRK (فتورفرکتیو کراتکتومی) یکی از اولین و مطمئنترین روشهای جراحی لیزری چشم برای اصلاح عیوب انکساری نظیر نزدیکبینی، دوربینی و آستیگماتیسم است. این جراحی که قدمت بیشتری نسبت به عمل لیزیک دارد، همچنان به عنوان یک گزینه طلایی برای بیمارانی شناخته میشود که قرنیه نازک دارند یا به دلیل سبک زندگی (مانند ورزشکاران)، کاندیدای مناسبی برای لیزیک نیستند. اگر به دنبال رهایی دائمی از عینک و لنز هستید، این راهنمای جامع از کلینیک چشم پزشکی پارسیان به شما کمک میکند تا با دیدی تخصصی و واقعبینانه، تمام زوایای عمل PRK، از مراحل و هزینهها گرفته تا تفاوت آن با روشهای جدیدتر را بشناسید.
عمل PRK چیست و چگونه بینایی را اصلاح میکند؟
PRK یا (PhotoRefractive Keratectomy) یک روش جراحی سرپایی است که در آن، چشمپزشک با استفاده از لیزر اگزایمر، سطح قرنیه را با دقتی میکرونی تغییر شکل میدهد. هدف، اصلاح انحنای قرنیه است تا نور به جای تمرکز در جلو یا پشت شبکیه، دقیقاً روی آن متمرکز شود و دیدی شفاف و واضح ایجاد گردد.
تفاوت کلیدی PRK با لیزیک در آمادهسازی قرنیه است. در این روش، به جای ایجاد یک لایه نازک (فلپ)، لایه سطحی قرنیه (اپیتلیوم) به طور کامل برداشته میشود تا لیزر به لایه زیرین (استروما) دسترسی پیدا کند. این لایه اپیتلیوم طی چند روز به صورت طبیعی بازسازی میشود. عدم ایجاد فلپ، خطر عوارض مرتبط با آن را به صفر میرساند و PRK را به گزینهای ایدهآل برای افراد با قرنیه نازک یا مشاغل پرخطر تبدیل میکند.
چه کسانی بهترین کاندیدا برای عمل PRK هستند؟
انتخاب صحیح بیمار، کلید موفقیت در عمل PRK است. شما کاندیدای مناسبی برای این عمل هستید اگر:
- سن بالای ۱۸ سال دارید و شماره چشمتان حداقل یک سال ثابت بوده است.
- دچار نزدیکبینی (تا ۸- دیوپتر)، دوربینی (تا ۴+ دیوپتر) یا آستیگماتیسم (تا ۴- دیوپتر) هستید.
- قرنیه نازک یا نامنظم دارید و جراح، لیزیک را برای شما مناسب ندانسته است.
- به بیماریهای چشمی فعال مانند آب مروارید، گلوکوم پیشرفته یا خشکی چشم شدید مبتلا نیستید.
- از سلامت عمومی برخوردارید و بیماریهای خودایمنی یا دیابت کنترلنشده ندارید.
- ورزشکار حرفهای، عضو نیروهای نظامی یا شاغل در حرفههایی با ریسک ضربه به سر و صورت هستید.
نکته مهم: عمل PRK قادر به اصلاح پیرچشمی (نیاز به عینک مطالعه در سنین بالا) نیست.
مقایسه جامع: PRK، لیزیک، فمتولیزیک و اسمایل
انتخاب بین روشهای مختلف میتواند گیجکننده باشد. جدول زیر به شما کمک میکند تفاوتهای اساسی را درک کنید:
| ویژگی | PRK (و LASEK) | لیزیک / فمتولیزیک | عمل اسمایل (SMILE) |
|---|---|---|---|
| ایجاد فلپ | ندارد | دارد | ندارد |
| درد اولیه | بیشتر (۲ تا ۳ روز) | بسیار کم یا صفر | بسیار کم |
| سرعت بهبودی دید | کندتر (چند هفته تا چند ماه) | بسیار سریع (۲۴ تا ۴۸ ساعت) | سریع |
| خشکی چشم پس از عمل | کمتر | شایعتر | کمترین میزان |
| مناسب برای قرنیه نازک | بله | خیر | بله (در شرایط خاص) |
| ریسک عوارض فلپ | صفر | وجود دارد (نادر) | صفر |
مراحل انجام عمل PRK: از مشاوره تا اتاق عمل
روند جراحی PRK کاملاً سرپایی است و معمولاً کمتر از ۱۵ دقیقه برای هر دو چشم طول میکشد.
آمادگیهای قبل از عمل:
- معاینه کامل: انجام توپوگرافی و پاکیمتری (نقشهبرداری و سنجش ضخامت قرنیه).
- توقف استفاده از لنز: بسته به نوع لنز (نرم یا سخت)، باید ۱ تا ۴ هفته قبل از عمل استفاده از آن را متوقف کنید.
- برنامهریزی: برای روز عمل یک همراه داشته باشید، زیرا قادر به رانندگی نخواهید بود.
- روز عمل: از هیچگونه آرایش، عطر یا لوسیون در ناحیه صورت استفاده نکنید.
حین جراحی:
- بیحسی: چشم شما با قطرههای بیحسی کاملاً بیحس میشود.
- برداشتن اپیتلیوم: جراح با استفاده از یک ابزار مخصوص یا محلول الکلی، لایه سطحی قرنیه را به آرامی برمیدارد.
- اصلاح با لیزر: از شما خواسته میشود به یک نقطه نورانی خیره شوید. لیزر اگزایمر کمتر از یک دقیقه قرنیه را تراش میدهد.
- لنز پانسمانی: در انتها، یک لنز تماسی نرم به عنوان پانسمان روی چشم قرار میگیرد که پس از ۴ تا ۵ روز توسط پزشک برداشته میشود.

مراقبتهای بعد از عمل PRK
دوره نقاهت PRK نیازمند صبر و رعایت دقیق دستورالعملهاست.
- استراحت مطلق (۲-۳ روز اول): چشمان خود را بسته نگه دارید و در محیطی کمنور استراحت کنید. از کار با موبایل و تماشای تلویزیون بپرهیزید.
- استفاده دقیق از قطرهها: قطرههای آنتیبیوتیک، ضدالتهاب (کورتون) و اشک مصنوعی را طبق دستور پزشک استفاده کنید. این مرحله برای جلوگیری از عفونت و کدورت قرنیه (Haze) حیاتی است.
- کنترل درد: استفاده از مسکنهای تجویز شده در ۴۸ ساعت اول طبیعی است.
- محافظت از چشم: به هیچ وجه چشم خود را مالش ندهید. تا یک هفته از ورود آب و صابون به چشم جلوگیری کنید.
- عینک آفتابی: استفاده از عینک آفتابی استاندارد (UV 400) تا چند ماه پس از عمل، حتی در هوای ابری، الزامی است.
- پرهیز از فعالیت: تا زمان تایید پزشک، از ورزش سنگین، شنا و سونا خودداری کنید.
هزینه عمل PRK
هزینه عمل PRK به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله:
- تخصص و تجربه جراح
- مرکز جراحی (بیمارستان یا کلینیک خصوصی)
- نوع دستگاه لیزر
- هزینههای جانبی (معاینات، داروها)
به طور کلی، هزینه این عمل در سال 1404 برای هر دو چشم، مبلغی بین 30 تا 40 میلیون تومان برآورد میشود. توصیه میشود برای اطلاع از هزینه دقیق، به صفحه هزینه عمل لیزیک چشم کلینیک پارسیان مراجعه کنید.
عوارض احتمالی و روند بهبودی پی آر کی
بیشتر عوارض PRK موقتی هستند و با گذشت زمان برطرف میشوند.
عوارض شایع:
- درد، سوزش و اشکریزش در ۲ تا ۳ روز اول.
- تاری دید و نوسان بینایی در هفتهها و ماههای اول.
- حساسیت به نور.
- خشکی چشم که با اشک مصنوعی مدیریت میشود.
- دیدن هاله یا پخش نور در شب.
عوارض نادر:
- عفونت (با رعایت بهداشت بسیار نادر است).
- کدورت قرنیه (Haze) که معمولاً با قطرههای استروئیدی درمان میشود.
- بازگشت بخشی از شماره چشم.
جدول زمانی بهبودی بعد از عمل
| زمان | وضعیت بیمار |
|---|---|
| ۲-۴ روز اول | درد و ناراحتی، دید بسیار تار، استراحت در منزل |
| هفته اول | برداشتن لنز پانسمانی، بهبود اولیه دید، امکان انجام کارهای سبک |
| ماه اول | دید به طور قابل توجهی واضحتر میشود اما ممکن است نوسان داشته باشد |
| ۳ تا ۶ ماه | دستیابی به دید نهایی و پایدار |