لنزهای تماسی یا کنتاکت لنز

آیا تا به حال به این فکر کرده‌اید که بدون قاب‌های سنگین عینک، دنیا را چطور می‌بینید؟ کنتاکت لنز (Contact Lens) یا همان لنز تماسی، ابزاری کوچک اما قدرتمند است که میلیون‌ها نفر در سراسر جهان برای اصلاح دید و یا مقاصد زیبایی از آن استفاده می‌کنند. این صفحه‌های پلاستیکی شفاف و منحنی، مستقیماً روی لایه اشکی قرنیه شناور می‌شوند و حکم یک “عینک نامرئی” را دارند.

اگر قصد دارید عینک را کنار بگذارید یا می‌خواهید درباره انواع لنز، از مدل‌های طبی گرفته تا لنزهای شارژی (CRT)، اطلاعات کاملاً تخصصی و بی‌طرفانه کسب کنید، این راهنما برای شما نوشته شده است.

کنتاکت لنز چه کاربردهایی دارد؟

سلامت قرنیه و کیفیت لایه اشکی چشم، نقش حیاتی در راحتی شما هنگام استفاده از لنز دارد. به طور کلی، متخصصان اپتومتری و چشم‌پزشکان لنزهای تماسی را برای اصلاح مشکلات انکساری زیر تجویز می‌کنند:

• نزدیک‌بینی (Myopia): برای کسانی که در دیدن اجسام دور مشکل دارند.
• دوربینی (Hyperopia): برای اصلاح دید نزدیک.
• آستیگماتیسم (Astigmatism): جهت اصلاح تاری دید ناشی از انحنای نامنظم قرنیه.
• قوز قرنیه (Keratoconus): استفاده از لنزهای تخصصی برای اصلاح شکل مخروطی قرنیه.

دسته‌بندی انواع لنزهای تماسی

کارخانه‌های معتبر جهانی با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته، انواع مختلفی از لنزها را تولید می‌کنند که به طور کلی در دو دسته اصلی سخت و نرم قرار می‌گیرند.

۱. لنزهای سخت (Hard Lenses)

این لنزها قوام سفتی دارند و شکل خود را حفظ می‌کنند. خود این دسته به دو گروه تقسیم می‌شود:

لنزهای PMMA (قدیمی): این لنزها امروزه به ندرت استفاده می‌شوند زیرا اجازه عبور اکسیژن به قرنیه را نمی‌دادند.

لنزهای نفوذپذیر به گاز (RGP): این نسل جدید لنزهای سخت، ترکیبی از پلاستیک و پلیمرهایی مانند سیلیکون و فلوئور هستند. ویژگی بارز لنزهای RGP، عبور دادن اکسیژن به سطح چشم است.

• مزیت: بهترین انتخاب برای آستیگماتیسم‌های بالا و قوز قرنیه.
• چالش: به دلیل ساختار سفت، دوره سازگاری (عادت کردن چشم) طولانی‌تری نسبت به لنزهای نرم دارند.

۲. لنزهای نرم (Soft Lenses)

محبوب‌ترین نوع کنتاکت لنزها هستند که به دلیل انعطاف‌پذیری و راحتی بالا، بلافاصله پس از گذاشتن در چشم احساس خوبی ایجاد می‌کنند. انواع رایج آن عبارتند از:

الف) بر اساس مدت زمان تعویض:

• لنزهای روزانه (Daily Disposable): بهداشتی‌ترین گزینه؛ صبح استفاده و شب دور انداخته می‌شوند. نیازی به محلول شستشو ندارند.
• لنزهای تعویضی (ماهانه/فصلی): شب‌ها باید از چشم خارج و ضدعفونی شوند. عمر مفید آن‌ها بین ۱ تا ۳ ماه است.
• لنزهای طولانی‌مدت (Extended Wear): تکنولوژی این لنزها اجازه می‌دهد شب‌ها با آن‌ها بخوابید (تا یک هفته یا یک ماه). نکته تخصصی: با وجود تاییدیه، چشم‌پزشکان معمولاً خوابیدن با لنز را به دلیل افزایش ریسک عفونت توصیه نمی‌کنند.

ب) بر اساس کاربرد خاص:

• لنزهای توریک (Toric): طراحی شده برای اصلاح آستیگماتیسم. این لنزها باید در چشم ثابت بمانند و نچرخند.
• لنزهای رنگی و زیبایی: شامل انواع رنگی ساده، تشدیدکننده رنگ طبیعی و لنزهای فانتزی. برخی از لنزهای رنگی همزمان نمره چشم را نیز اصلاح می‌کنند.
• لنزهای پانسمان (Bandage): این لنزها جنبه درمانی دارند و پس از جراحی‌های لیزیک یا خراشیدگی قرنیه، مانند یک پانسمان از سطح چشم محافظت کرده و به ترمیم زخم کمک می‌کنند.

خطرات و عوارض جانبی کنتاکت لنز: چه زمانی نگران شویم؟

استفاده از کنتاکت لنز ایمن است، مشروط بر اینکه اصول بهداشتی رعایت شود. عدم شستشوی صحیح یا استفاده از لنزهای تاریخ گذشته می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

• عفونت‌های قرنیه (کراتیت): ناشی از باکتری، قارچ یا آمیب.
• نئوواسکولاریزیشن: رشد عروق خونی جدید در قرنیه به دلیل نرسیدن اکسیژن کافی.
• خراشیدگی سطح چشم: ناشی از لنز نامناسب یا ورود گرد و غبار.

توصیه مهم: معاینات دوره‌ای نزد اپتومتریست ضروری است، زیرا ممکن است لنز به مرور زمان تغییر شکل داده و سلامت چشم شما را تهدید کند. همچنین هرگز از آب لوله‌کشی برای شستن لنز استفاده نکنید.

چه کسانی نباید از لنز تماسی استفاده کنند؟ (موارد منع مصرف)

اگر شرایط زیر را دارید، احتمالاً کاندیدای مناسبی برای استفاده از لنز نیستید:

• سابقه عفونت‌های مکرر و شدید چشمی.
• خشکی چشم شدید و مقاوم به درمان (زیرا لنز رطوبت چشم را جذب می‌کند).
• آلرژی‌های شدید فصلی که باعث خارش و قرمزی چشم می‌شود.
• کار در محیط‌های بسیار آلوده، پر از گرد و غبار یا بخارات شیمیایی.

تکنولوژی CRT و ارتوکراتولوژی: اصلاح دید در خواب!

یکی از جذاب‌ترین پیشرفت‌ها در حوزه کنتاکت لنز، روش Orthokeratology (Ortho-k) یا درمان انکساری قرنیه (CRT) است.

لنزهای شارژی چطور کار می‌کنند؟

این روش یک درمان غیرجراحی است. شما شب‌هنگام و موقع خواب، یک لنز سخت مخصوص (RGP) را در چشم می‌گذارید. این لنز در طول شب با اعمال فشار کنترل شده، انحنای قرنیه را تغییر داده و صاف‌تر می‌کند. صبح که لنز را برمی‌دارید، قرنیه شکل جدید را حفظ کرده و شما در طول روز بدون نیاز به عینک یا لنز، دید کامل خواهید داشت.

تفاوت CRT با لیزیک چیست؟

مهم‌ترین تفاوت در برگشت‌پذیری است. لیزیک یک تغییر دائمی است، اما در روش CRT اگر استفاده از لنز را ۳ روز متوقف کنید، قرنیه به حالت اول برمی‌گردد و نمره چشم شما بازمی‌گردد.

کاندیدای مناسب برای CRT

• مورد تایید FDA برای سنین مختلف (کودکان و بزرگسالان).
• نزدیک‌بینی تا منفی ۶ دیوپتر.
• آستیگماتیسم تا ۱.۷۵ دیوپتر.
• افرادی که تمایل به جراحی ندارند یا سن آن‌ها برای لیزیک کم است.

مقایسه نهایی: لیزیک یا لنز CRT؟

کنتاکت لنزها ابزارهای پزشکی هستند، نه صرفاً کالای زیبایی. تهیه لنز از بوتیک‌ها، آرایشگاه‌ها یا فروشگاه‌های غیرتخصصی می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری برای بینایی شما داشته باشد. همیشه لنز خود را بر اساس نسخه اپتومتریست و از مراکز معتبر (مطب پزشک یا داروخانه‌های تخصصی) تهیه کنید.

آیا برای حذف عینک آماده‌اید؟ اگر هنوز مردد هستید که بین لنز نرم، سخت یا عمل جراحی کدام را انتخاب کنید، پیشنهاد می‌کنم همین حالا برای یک معاینه دقیق قرنیه و تست اشک اقدام کنید تا بهترین گزینه بر اساس سبک زندگی شما مشخص شود.