.svg){kind=small}
عمل لیزیک تنها نیمی از مسیر بینایی شفاف است؛ نیمه دیگر به مراقبتهای بعد از عمل لیزیک و دقت شما در اجرای دستورالعملها بستگی دارد. مهمترین کار در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول: استراحت با چشمان بسته، مصرف بهموقع قطرههای تجویزی، خودداری کامل از مالش و شستن چشم با آب، استفاده از عینک آفتابی در بیرون از خانه، و خواب با محافظ چشم برای جلوگیری از مالش ناخواسته در خواب است. در ادامه، تمام نکات لازم برای یک دوران نقاهت ایمن و سریع را به شما میگوییم.
ویدئو: نکات مهم مراقبت های بعد از عمل لیزیک چشم که جراحان چشم به شما نمیگویند
اقدامات ضروری در ۲۴ ساعت اول بعد از عمل لیزیک (روز عمل)
بلافاصله یا ساعاتی پس از عمل، چشمپزشک شما را معاینه خواهد کرد. ممکن است بنا به صلاحدید پزشک، نیاز به شستشوی چشم باشد که توسط تیم پزشکی انجام میشود. در این ساعات به نکات زیر توجه ویژه داشته باشید:
- لنز پانسمانی: احتمالاً یک لنز نرم (لنز پانسمانی) جهت تسریع بهبودی روی قرنیه شما قرار میگیرد. وجود جسم خارجی در چشم ممکن است حس شود، اما جای نگرانی نیست. این لنز در معاینات بعدی توسط پزشک برداشته میشود.
- علائم طبیعی: سوزش، آبریزش، احساس شنریزه و درد خفیف تا شدید در ساعات اولیه کاملاً طبیعی است.
- تاری دید: اگر دیدتان کاملاً تار است، نترسید. این مسئله موقتی است و معمولاً ظرف یک روز بهبود مییابد؛ برای درک بهتر روند بازیابی بینایی، میتوانید مقاله علت و دوره تاری دید بعد از عمل لیزیک را مطالعه کنید.
- استراحت و چرت زدن: پس از رسیدن به منزل، حداقل ۲ تا ۴ ساعت به چشمان خود استراحت دهید و در اتاقی با نور ملایم دراز بکشید. یک چرت کوتاه به جلوگیری از پلک زدن مکرر و آرام شدن چشم کمک زیادی میکند.
- همراه داشتن فردی برای رانندگی: به دلیل تاری دید پس از عمل، خودتان رانندگی نکنید و حتماً همراه داشته باشید.
نحوه و زمانبندی صحیح استفاده از قطرههای چشمی
رعایت دقیق نظم در مصرف داروها، کلید طلایی پیشگیری از عفونت و خشکی چشم است. از قطرههای تجویزشده (آنتیبیوتیک، ضدالتهاب و اشک مصنوعی) دقیقاً طبق دستور پزشک استفاده کنید تا روند مدیریت و کنترل میزان درد چشم بعد از عمل لیزیک و پی آر کی به بهترین شکل طی شود.
- مدت زمان مصرف: برای عمل لیزیک معمولاً حدود یک هفته و برای عملهای سطحی مانند PRK یا لازک، ممکن است تا چند هفته نیاز به مصرف قطره باشد.
- فاصله بین قطرهها: بین ریختن دو قطره مختلف، حداقل ۵ دقیقه فاصله دهید تا اثر هر دارو حفظ شود.
- شستن دستها: پیش از هر بار استفاده از قطره، دستهای خود را کامل بشویید تا خطر آلودگی قطره از بین برود.
- نحوه ریختن قطره: سر را کمی به عقب خم کنید، پلک پایین را پایین بکشید و قطره را در گوشه داخلی چشم بچکانید؛ نوک قطرهچکان نباید با چشم یا مژهها تماس پیدا کند.
- یادآوری منظم: برای رعایت دقیق ساعات مصرف، میتوانید روی گوشی خود یادآور (آلارم) تنظیم کنید.
هرگز بدون مشورت با پزشک، مصرف قطرهها را زودتر از موعد قطع نکنید؛ حتی اگر چشم شما کاملاً احساس راحتی میکند، خطر عفونت و التهاب همچنان وجود دارد.
نحوه خوابیدن و استراحت در شبهای اول بعد از لیزیک
وضعیت خواب در روزها و شبهای اول، تأثیر مستقیمی بر روند بهبودی فلپ قرنیه دارد:
- خواب به پشت: برای خوابیدن بعد از لیزیک فرم خاصی الزامی نیست، اما نکته مهم این است که چشمهای شما با بالشت تماس نداشته باشد. در صورت امکان بهصورت طاقباز بخوابید تا از هر نوع برخورد یا تماس ناخواسته با چشمها در زمان خواب جلوگیری شود.
- استفاده از محافظ چشم (شیلد): به بیماران توصیه میشود حداقل یک هفته در زمان خواب شبانه از محافظ چشم تجویزشده توسط پزشک استفاده کنند تا در خواب ناخودآگاه دست به چشم نکشند و فشاری به فلپ قرنیه وارد نشود.
- پرهیز از خواب رو به بالش: دراز کشیدن با صورت روی بالش، احتمال تماس و مالش ناخواسته چشم را افزایش میدهد.
- محیط خواب تاریک و آرام: نور کم محیط، به کاهش حساسیت به نور (فتوفوبیا) و خواب راحتتر کمک میکند.
پانسمان چشم جدا شد، چه کار کنم؟
به عنوان یکی از مهمترین نکات مراقبتی، تا زمانی که پزشک پانسمان را در معاینات بعدی بردارد، نباید به هیچ عنوان آن را دستکاری یا خارج کنید. اما اگر لنز پانسمانی بهصورت خودبهخودی از روی چشم جدا شد:
- چشم خود را با دست لمس نکنید و سعی نکنید پانسمان را دوباره جایگذاری کنید.
- چشم را بسته نگه دارید تا از تماس با هوا، گردوغبار یا دست محافظت شود.
- هرچه سریعتر با پزشک معالج خود تماس بگیرید تا وضعیت قرنیه بررسی شود.
چند روز مرخصی بگیرم؟ (استراحت چشم در روزهای اول)
چشمهای شما در روزهای ابتدایی بعد از لیزیک حساس هستند و فعالیتهایی مانند مطالعه، کار با کامپیوتر یا تماشای طولانی تلویزیون میتواند به آنها فشار وارد کند. به همین دلیل توصیه میشود:
- در صورت امکان، حداقل ۲ تا ۳ روز اول از کار یا تحصیل مرخصی بگیرید.
- در ۲۴ ساعت اول، تا حد امکان از مطالعه، تماشای تلویزیون و استفاده از صفحهنمایش گوشی یا تبلت خودداری کنید.
- چشمها را در فاصلههای زمانی منظم با بسته نگهداشتن پلکها استراحت دهید.
شستشوی صورت، حمام کردن و شنا بعد از لیزیک
هشدار: ورود آب تصفیهنشده به داخل چشم در روزهای اول میتواند خطر عفونت را افزایش دهد.
-
- شستشوی صورت: تا ۲ روز پس از عمل، آب را مستقیم به صورت نزنید. برای تمیز کردن صورت از دستمال مرطوب استفاده کنید (بدون تماس با چشم).
- حمام کردن: تا ۲ الی ۳ روز از استحمام خودداری کنید. پس از آن، مراقب باشید آب و شامپو وارد چشم نشود؛ چرا که تحریکات ناشی از مواد شیمیایی یکی از دلایل اصلی تشدید قرمزی چشم بعد از عمل فمتولیزیک و لیزیک در هفته اول است. استفاده از شامپو بچه تا چند هفته گزینه مناسبتری است.
- استخر، دریا، سونا و جکوزی: شنا کردن در استخر یا دریا و همچنین استفاده از سونا و جکوزی به مدت ۲ الی ۴ هفته ممنوع است؛ کلر آب، آب نمک و بخار گرم میتوانند خطر عفونت و تحریک چشم را افزایش دهند.
- محیطهای گرد و غبار و دودی: در روزهای اول از حضور در محیطهای پرگردوغبار، دودی یا پرباد (مانند آشپزخانه پرتبخار یا کنار بخاری) خودداری کنید.
کار با گوشی، تلویزیون و کامپیوتر بعد از لیزیک
خیره شدن طولانی به صفحهنمایش، باعث کاهش پلک زدن و در نتیجه خشکی و تاری موقت دید میشود:
- ۲۴ ساعت اول: تا حد امکان از مطالعه، تماشای تلویزیون و استفاده از گوشی، تبلت، رایانه و بازیهای ویدیویی خودداری کنید.
- روزهای بعد: از قانون «۲۰-۲۰-۲۰» استفاده کنید؛ هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه به نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) نگاه کنید.
- پلک زدن آگاهانه: به صورت دورهای و عمدی پلک بزنید تا سطح چشم مرطوب بماند.
- کاهش نور صفحه: روشنایی صفحهنمایش را کم کرده و در صورت امکان فیلتر نور آبی را فعال کنید.
پرهیز از بلند کردن اجسام سنگین بعد از لیزیک
تا چند هفته پس از عمل، از بلند کردن یا حمل اجسام سنگین خودداری کنید. این نوع فعالیتها میتواند فشار درون چشمی را افزایش داده و به بافتهای حساس و تازهترمیمشده چشم آسیب برساند. در صورت نیاز به انجام فعالیتهای سنگین، حتماً از عینک یا محافظ مناسب چشم استفاده کنید.
جدول کامل زمانبندی ممنوعیتها و فعالیتهای مجاز بعد از لیزیک
| فعالیت | زمان مجاز / محدودیت | توضیح |
|---|---|---|
| مالش چشم | اکیداً ممنوع تا حداقل یک ماه | مالش شدید میتواند باعث جابهجایی فلپ قرنیه شود. |
| شستن صورت با آب | تا ۲ روز ممنوع | بهجای آب از دستمال مرطوب استفاده کنید. |
| حمام و استفاده از شامپو | ۲ تا ۳ روز | پس از آن نیز از ورود آب و شامپو به چشم خودداری شود؛ شامپو بچه ارجح است. |
| استخر، دریا، سونا، جکوزی | ۲ تا ۴ هفته ممنوع | کلر، آب نمک و بخار گرم خطر عفونت را افزایش میدهند. |
| آرایش چشم (ریمل، خط چشم، سایه) و لنز آرایشی | حداقل ۲ هفته ممنوع | افزایش ریسک آلودگی و تحریک چشم؛ محصولات آرایشی قبلی را دور بریزید و از محصولات جدید استفاده کنید. |
| رانندگی (بهویژه شبانه) | چند روز اول با احتیاط | پخش نور و دیدن هاله دور چراغها ممکن است تا مدتی رانندگی شبانه را دشوار کند. |
| ورزش سبک (پیادهروی) | حداقل ۲ روز اول ممنوع، سپس بلامانع | فعالیت بدنی ملایم پس از ۲ روز اول مشکلی ندارد. |
| ورزشهای تماسی و پرخطر (رزمی، ورزشهای توپی) | تا چند ماه پرهیز یا با محافظ چشم | احتمال ضربه به چشم و آسیب به فلپ قرنیه وجود دارد؛ در صورت بازگشت زودتر، حتماً از محافظ چشم استفاده شود. |
| بلند کردن اجسام سنگین | چند هفته ممنوع | افزایش فشار درون چشمی و خطر آسیب به بافتهای حساس چشم. |
| کار طولانی با گوشی/کامپیوتر | ۲۴ ساعت اول ممنوع، روزهای بعد با وقفه | کاهش پلک زدن باعث خشکی و تاری موقت دید میشود. |
| عینک آفتابی در طول روز | از روز اول، تا حدود یک سال توصیه میشود | کاهش حساسیت به نور (فتوفوبیا) و محافظت قرنیه در برابر تابش مستقیم و گردوغبار. |
| دندانپزشکی (جرمگیری ساده) | ۲ تا ۳ روز | درمانهای ساده و ترمیم سطحی پس از این بازه مجاز است. |
| دندانپزشکی (جراحی لثه، ایمپلنت، کشیدن دندان عقل) | ۱ تا ۲ هفته | بهتر است این درمانها کمی به تعویق بیفتند. |
استفاده از عینک آفتابی بعد از عمل لیزیک
استفاده از عینک آفتابی استاندارد (با UV400) در محیط بیرون، اگرچه همیشه الزامی نیست، اما در روزهای اول به شدت توصیه میشود. این کار حساسیت به نور (فتوفوبیا) را کاهش داده و از چشم در برابر گردوغبار محافظت میکند.
توجه داشته باشید که حساسیت به نور ممکن است برای مدتی پس از روزهای اول نیز ادامه داشته باشد؛ بنابراین استفاده از عینک آفتابی استاندارد در طول روز تا حدود یک سال پس از عمل، علاوه بر کاهش فتوفوبیا، از قرنیه در برابر تابش مستقیم و آسیبهای احتمالی نیز محافظت میکند.
بیماران گرامی میتوانند برای اطمینان از کیفیت و استاندارد بودن لنزها، عینک آفتابی خود را از غرفه عینک پاییزان مستقر در ورودی مرکز پارسیان تهیه نمایند.
دندانپزشکی بعد از عمل لیزیک
| نکته | توضیح |
|---|---|
| زمان مناسب برای شروع درمان | درمانهای ساده مانند جرمگیری و ترمیم سطحی بعد از ۲ تا ۳ روز مجاز است؛ برای جراحی لثه، ایمپلنت یا کشیدن دندان عقل بهتر است ۱ تا ۲ هفته صبر شود. |
| جلوگیری از افزایش فشار چشم | بیمار باید آرام نفس بکشد و از سفت کردن عضلات یا نگه داشتن نفس خودداری کند. در صورت احساس فشار، موضوع را به دندانپزشک اطلاع دهد. |
| پرهیز از خم شدن شدید سر | خم شدن طولانیمدت یا شدید سر در هفته اول مناسب نیست و میتواند فشار چشم را افزایش دهد؛ بهتر است زمان درمانهای سنگین را کمی به تعویق انداخت. |
| محافظت از چشمها در طول درمان | هنگام درمانهایی مانند جرمگیری که با اسپری آب و ذرات همراه است، چشمها باید کاملاً بسته باشند و حتیالامکان از محافظ چشم استفاده شود. |
| ادامه مصرف قطرههای تجویزشده | قطرههای آنتیبیوتیک و ضدالتهاب تجویز شده بعد از لیزیک باید طبق برنامه ادامه یابد، حتی پس از مراجعه به دندانپزشکی. |
| اطلاع دادن به دندانپزشک | بیمار باید پیش از درمان، عمل لیزیک را به دندانپزشک اطلاع دهد تا شدت کار و زاویه صندلی با وضعیت چشم تنظیم شود. |
| پرهیز از استرس حین درمان | استرس باعث انقباض عضلات صورت و افزایش فشار غیرمستقیم به چشم میشود. تنفس آرام و ریلکس بودن ضروری است. |
تفاوت دوره نقاهت لیزیک با عملهای سطحی (PRK و لازک)
درک تفاوت روند بهبودی در این روشها، به شما کمک میکند تا انتظارات واقعبینانهای داشته باشید:
۱. بعد از عمل لیزیک (LASIK)
در این روش چون لایه سطحی قرنیه دستنخورده باقی میماند (فقط فلپ برداشته میشود)، بهبودی بسیار سریع است:
- میزان درد: معمولاً کم تا متوسط است و با مسکن ساده کنترل میشود.
- بازگشت دید: روز بعد از عمل، چشم آرام شده و حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد دید شما باز میگردد.
- فعالیت روزمره: شما میتوانید کارهای اداری و سبک را اغلب از فردای روز عمل شروع کنید.
۲. بعد از عملهای PRK و لازک
در این روشها چون ترمیم لایه سطحی قرنیه (اپیتلیوم) زمانبر است، دوران نقاهت طولانیتر است:
- میزان درد: درد، سوزش، حساسیت به نور و آبریزش در ۲ تا ۳ روز اول نسبتاً شدیدتر است.
- وضعیت چشم: ممکن است تا ۴۸ ساعت اول حتی نتوانید چشمها را به راحتی باز کنید که کاملاً طبیعی است.
- بازگشت دید: دید شما تا چند روز کاملاً تار خواهد بود. رسیدن به دید کامل و شفاف ممکن است از چند هفته تا چند ماه زمان ببرد (بنابراین بابت تاری دید در هفتههای اول نگران نباشید).
برای اطلاعات بیشتر میتوانید راهنمای عمل PRK و عمل لازک را مطالعه کنید.
چه زمانی نتایج لیزیک قابل مشاهده است و چند بار باید به پزشک مراجعه کرد؟
اکثر بیماران ظرف ۱ تا ۲ روز به فعالیتهای روزمره خود برمیگردند، اما بهبودی کامل قرنیه زمان بیشتری میطلبد:
- ویزیت اول: معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از عمل، برای بررسی وضعیت فلپ و بینایی نزد پزشک حاضر شوید.
- ویزیتهای پیگیری بعدی: طبق برنامه پزشک، معمولاً تا ۶ ماه پس از عمل ادامه مییابد تا روند بهبودی کنترل شود.
- دید نهایی: در صورت رعایت کامل مراقبتها، معمولاً ظرف ۳ تا ۶ ماه بینایی کاملاً تثبیت و شفاف میشود و ناراحتیهای جانبی به حداقل میرسد.
علائم خطر؛ کِی باید فوراً با پزشک تماس بگیرید؟
اکثر علائم بعد از لیزیک طبیعی و موقتی هستند و تفاوت آشکاری با مشکلات ساختاری مندرج در کتابچه راهنمای عوارض لیزر چشم دارند، اما برخی نشانهها نیاز به بررسی فوری دارند:
در صورت بروز درد غیرقابل تحمل، کاهش ناگهانی و شدید دید، یا مواجهه با هرگونه ضربه به چشم بعد از عمل لیزیک، سریعاً و بدون تأخیر با پزشک معالج خود یا اورژانس کلینیک تماس بگیرید.
- درد شدید و رو به افزایش که با مسکن کنترل نمیشود
- افت ناگهانی بینایی نسبت به ساعات قبل
- قرمزی شدید همراه با ترشح غیرعادی یا چرکی
- تب همراه با درد چشم
- دیدن جسم خارجی، خونریزی واضح یا ضربه مستقیم به چشم
نکته پایانی
فراموش نکنید در مراجعات بعدی به هر چشمپزشکی، حتماً ذکر کنید که سابقه عمل لیزیک دارید. همچنین در ویزیتهای پیگیری تعیینشده توسط پزشک خود حاضر شوید، حتی اگر چشمانتان احساس کاملاً طبیعی دارد؛ این معاینات برای اطمینان از روند صحیح بهبودی ضروری هستند.