اگر به دنبال راهی برای اصلاح بینایی هستید که در آن هیچ ابزار جراحی با چشم شما برخورد نکند، عمل ترنس پی آر کی (Trans-PRK) یکی از ایمنترین و دقیقترین گزینههای پیش روی شماست. این روش که به عنوان تکنیک “بدون لمس” (No-Touch) شناخته میشود، نسخهای تکاملیافته و مدرن از جراحیهای سطحی قرنیه است که با بهرهگیری از لیزرهای هوشمند، بدون نیاز به ایجاد برش (برخلاف لیزیک و اسمایل)، بینایی را اصلاح میکند.
در این مقاله تخصصی از کلینیک چشم پزشکی پارسیان، مکانیزم دقیق این عمل، مزایا و معایب واقعی، و فرآیند بهبودی آن را بررسی خواهیم کرد تا با آگاهی کامل تصمیم بگیرید.
ترنس پی آر کی چیست؟
عمل ترنس پی آر کی (Trans-Photorefractive Keratectomy) یک روش “تکمرحلهای” و “تمام لیزری” است. برخلاف روشهای قدیمیتر که جراح مجبور بود لایه سطحی چشم (اپیتلیوم) را به صورت دستی یا با الکل بردارد، در Trans-PRK تمام این مراحل تنها توسط پرتو لیزر انجام میشود.
این روش چگونه کار میکند؟
در این متد، از دستگاههای پیشرفته لیزر اگزایمر (مانند پلتفرمهای Schwind Amaris) استفاده میشود. دستگاه با دقتی میکرونی، ابتدا لایه اپیتلیوم را تبخیر کرده و بلافاصله در همان مرحله، انحنای قرنیه را برای رفع نزدیکبینی، دوربینی یا آستیگماتیسم اصلاح میکند. این فرآیند “بدون تماس” باعث میشود سطح قرنیه بسیار صافتر و صیقلیتر از روشهای دستی باشد که نتیجه آن، کیفیت دید بالاتر (High Definition) پس از بهبودی است.
تفاوت با اسمایل (SMILE): عمل اسمایل (SMILE) جدیدترین نسل جراحی چشم است که در عمق قرنیه انجام میشود، اما ترنس پی آر کی همچنان برای افرادی که قرنیه نازک دارند یا خواهان عملی بدون هیچگونه برش و ورود به داخل چشم هستند، گزینه ارجح محسوب میشود.
مراحل انجام عمل ترنس PRK
این عمل یک جراحی سرپایی است و برای هر دو چشم مجموعاً حدود ۱۰ دقیقه زمان میبرد، اما تابش لیزر اصلی تنها چند ثانیه طول میکشد:
- آمادهسازی و بیحسی: پس از چک کردن مجدد نقشههای قرنیه، چشم با قطرههای مخصوص کاملاً بیحس میشود تا بیمار هیچ دردی حس نکند.
- ثابتسازی پلک: از یک وسیله کوچک (اسپکولوم) برای باز نگه داشتن پلک استفاده میشود تا از پلک زدن ناخواسته جلوگیری شود.
- تابش لیزر هوشمند (SmartSurface): بیمار به یک نور راهنما خیره میشود. سیستم ردیاب چشم (Eye Tracker) حرکات ریز چشم را تعقیب کرده و لیزر را دقیقاً به نقاط مورد نظر میتاباند. در این مرحله لایه سطحی برداشته شده و شماره چشم صفر میشود.
- پانسمان محافظ: در پایان، یک لنز تماسی نرم روی چشم قرار میگیرد. این لنز نقش پانسمان را دارد و به ترمیم سریعتر لایه اپیتلیوم کمک میکند.
کاندیدای ایدهآل برای Trans-PRK چه کسانی هستند؟
این روش به دلیل ماهیت “سطحی” و “بدون برش” خود، طیف وسیعی از بیماران را پوشش میدهد، به خصوص کسانی که کاندید مناسبی برای لیزیک یا اسمایل نیستند:
- قرنیههای نازک: افرادی که ضخامت قرنیه کمی دارند و تراشیدن عمقی یا ایجاد فلپ برایشان خطرناک است.
- سبک زندگی پرتحرک: ورزشکاران رزمی، کوهنوردان و شاغلین در مشاغل نظامی که احتمال ضربه به صورتشان وجود دارد (چون در این روش هیچ لایهای وجود ندارد که در اثر ضربه جابجا شود).
- اصلاح نمرات نامتقارن: تکنولوژی این لیزر قابلیت اصلاح ناهنجاریهای اپتیکی پیچیده (Aberrations) را دارد.
- ترس از ابزار جراحی: افرادی که از نزدیک شدن تیغ یا ابزار فلزی به چشمشان هراس دارند.
مزایا و معایب ترنس پی آر کی
برای تصمیمگیری درست، باید نگاهی واقعبینانه به نقاط قوت و ضعف این روش داشته باشید:
✅ مزایا
- حداقل دستکاری: عدم تماس فیزیکی با چشم، ریسک عفونت و خطای انسانی را به حداقل میرساند.
- استحکام بیومکانیکی: چون برشی در عمق قرنیه ایجاد نمیشود، استحکام قرنیه بیشتر از روشهای لیزیک و اسمایل حفظ میشود.
- بهبود خشکی چشم: نسبت به روشهای دارای فلپ (مثل لیزیک)، اعصاب قرنیه کمتر آسیب میبینند و خشکی چشم طولانیمدت کمتر رخ میدهد.
❌ معایب و چالشها
- دوران نقاهت اولیه دردناک: برخلاف اسمایل و لیزیک که تقریبا بدون درد هستند، در ترنس پی آر کی، بیمار ۲ تا ۳ روز اول سوزش، اشکریزش و حساسیت شدید به نور را تجربه میکند.
- زمانبر بودن شفافیت دید: دید بیمار بلافاصله پس از عمل کامل نیست و رسیدن به دید نهایی و شفاف (۲۰/۲۰) ممکن است چند هفته تا چند ماه زمان ببرد.
مقایسه ترنس پی آر کی با سایر روشهای رایج
| ویژگی | Trans-PRK (پیشرفتهترین روش سطحی) | PRK / لازک (روشهای مرسوم) | LASIK / Femto (روشهای با برش) |
|---|---|---|---|
| تکنیک عمل | تمام لیزری (بدون تماس) | برداشتن لایه با الکل/کاردک | ایجاد برش (فلپ) و لیزر عمقی |
| تماس ابزار با چشم | ❌ خیر | ✅ بله | ✅ بله |
| مناسب برای قرنیه نازک | ✅ بله (بسیار عالی) | ✅ بله | ❌ خیر |
| شدت درد پس از عمل | متوسط (۲-۳ روز) | زیاد (۳-۵ روز) | بسیار کم |
| سرعت بازگشت دید | متوسط | کند | بسیار سریع |
جدول بالا تنها نگاهی کلی به تفاوتهای ترنس پی آر کی با روش های دیگر عمل چشم است. اما اگر میخواهید دقیقاً بدانید چرا حذف مکانیکی لایه چشم در روش قدیمی با حذف لیزری در روش مدرن تا این حد بر نتیجه نهایی و درد پس از عمل تأثیرگذار است، پیشنهاد میکنیم مقاله اختصاصی کلینیک پارسیان با عنوان تفاوت عمل پی آر کی و ترنس پی آر کی را مطالعه کنید. در این مطلب به طور موشکافانه بررسی کردهایم که چرا پزشکان امروزه روش ترنس را ارجح میدانند.
مراقبتهای حیاتی پس از عمل ترنس prk
موفقیت این عمل ۵۰٪ به جراح و ۵۰٪ به مراقبتهای شما در دوران نقاهت بستگی دارد:
- سه روز طلایی: ۷۲ ساعت اول را در محیطی تاریک یا کمنور استراحت کنید. استفاده از عینک آفتابی استاندارد حتی در منزل الزامی است.
- رژیم دارویی: قطرههای آنتیبیوتیک و مسکنها را دقیقاً سر ساعت مصرف کنید. پس از برداشتن لنز پانسمان (معمولاً روز چهارم)، قطرههای کورتون برای جلوگیری از کدورت قرنیه و کنترل نمره چشم شروع میشود.
- مدیریت خشکی چشم: استفاده مکرر از اشک مصنوعی بدون نگهدارنده تا چند ماه پس از عمل برای تثبیت کیفیت بینایی ضروری است.
- محافظت در برابر UV: تا ۶ ماه پس از عمل، چشمها به اشعه ماوراء بنفش خورشید حساس هستند؛ بنابراین استفاده از عینک آفتابی در محیط بیرون اجباری است تا از کدر شدن قرنیه (Haze) جلوگیری شود.
